بیت کوین چیست؟ چگونه بیت کوین بخرم؟ (به زبان ساده)

بیت کوین چیست؟ در دنیای امروز که تکنولوژی با سرعت زیادی در حال پیشرفت است، مفاهیم مالی نیز به‌طور چشمگیری دگرگون شده‌اند. یکی از مهم‌ترین نوآوری‌ها در حوزه مالی، ظهور ارزهای دیجیتال است که در این میان، بیت کوین نقش پیشرو و محوری دارد. در این مقاله، ما با هدف ارتقای دانش مالی، مفاهیم پایه تا پیشرفته را در حوزه ارزهای دیجیتال به زبان ساده آموزش می‌دهیم. می‌خواهیم به‌صورت جامع بررسی کنیم که بیت کوین چیست، چگونه کار می‌کند و چرا تبدیل به یکی از دارایی‌های مهم در دنیای امروز شده است.

بیت کوین چیست؟ و چگونه به وجود آمد؟

بیت کوین (Bitcoin) اولین ارز دیجیتال غیرمتمرکز دنیاست که در سال ۲۰۰۹ توسط فردی یا گروهی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو ایجاد شد. این ارز دیجیتال با هدف حذف واسطه‌های مالی و ایجاد یک نظام پرداخت مستقل و شفاف طراحی شد. برخلاف پول‌های سنتی، بیت کوین توسط هیچ دولت یا بانکی کنترل نمی‌شود و تمامی تراکنش‌ها از طریق فناوری بلاک چین ثبت و مدیریت می‌گردند.

بلاک چین چه نقشی در بیت کوین دارد؟

بلاک چین (Blockchain) فناوری زیرساختی بیت کوین است. بلاک چین به زبان ساده یک دفترکل دیجیتالی غیرقابل تغییر و شفاف است که تمام تراکنش‌های بیت کوین در آن ذخیره می‌شود. هر بلوک شامل گروهی از تراکنش‌هاست که پس از تایید توسط شبکه، به زنجیره بلوک‌ها اضافه می‌شود. این ساختار باعث می‌شود تقلب، جعل یا دوباره خرج کردن بیت کوین تقریباً غیرممکن شود.

چگونه بیت کوین بخرم؟

همان‌طور که احتمالاً می‌دانید، بیت کوین شکل فیزیکی ندارد و کاملاً دیجیتالی منتقل می‌شود. بنابراین، برای خرید بیت کوین لازم نیست حضوری اقدام کنید؛ خیلی راحت و فقط از طریق اینترنت می‌توانید بیت کوین بخرید.

البته اگر به‌دنبال ترید و معامله بیت کوین هستید، لازم است ابتدا با تحلیل تکنیکال و فاندامنتال بیت کوین آشنا شوید. تحلیل تکنیکال، روش بررسی روندهای تاریخی قیمت و پیش‌بینی آینده است. از تحلیل فاندامنتال بیت کوین نیز برای بررسی معیارهای بنیادین و سنجش وضعیت شبکه ارز دیجیتال استفاده می‌شود.

آیا حتماً باید یک بیت کوین کامل بخریم؟

همچنین، پرسشی که همیشه برای تازه‌کارها مطرح می‌شود این است که آیا باید حتماً چندهزار دلار سرمایه‌گذاری کنیم و یک واحد بیت کوین بخریم؟

نه، مانند طلا که می‌‌توانید فقط چند گرم بخرید، بیت کوین هم تا هشت واحد اعشار تقسیم‌پذیر است و به‌عنوان مثال می‌توانید ۰.۰۰۱ از یک بیت کوین یا حتی به‌اندازه ۵۰۰ هزار تومان بیت کوین بخرید.

به وب‌سایت‌های صرافی ارز دیجیتال مراجعه کنید

اگرچه بیت کوین را می‌‌شود به روش‌های زیادی مانند گروه‌های تلگرامی یا واتس‌اپی و یا از اشخاص حقیقی خریداری کرد، امن‌ترین روش، مراجعه به وب‌سایت‌های صرافی معتبر است.

تراکنش‌های بیت کوین نیمه‌ناشناس است و خرید این ارز دیجیتال از طریق شبکه‌های اجتماعی و افرادی که شناخت کافی از آنها ندارید، ریسک بسیار بالایی دارد و در صورت کلاهبرداری، پیگیری‌های قضایی بعدی بسیار مشکل خواهد بود.

اگر ساکن ایران هستید، در یک سایت صرافی ایرانی به‌راحتی می‌توانید با کارت بانکی خود به‌طور مستقیم بیت کوین بخرید یا ارزهای دیجیتال دیگر خود را به بیت کوین تبدیل کنید.

اما اگر در خارج از ایران زندگی می‌کنید، می‌توانید از یک صرافی بیت کوین خارجی با کارت بانکی یا اعتباری خود بیت کوین بخرید.

کیف پول دیجیتال چیست و چه کاربردی دارد؟

کیف پول دیجیتال (Wallet) محلی است برای ذخیره، دریافت و ارسال ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین. این کیف پول‌ها انواع مختلفی دارند:

کیف پول سخت‌افزاری (مثل Ledger)
کیف پول نرم‌افزاری (مثل Trust Wallet)
کیف پول آنلاین یا تحت وب
کیف پول موبایلی
هرکدام از این کیف پول‌ها مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب مناسب بستگی به سطح امنیت، دسترسی و کاربرد مورد نیاز شما دارد.

روش‌های سرمایه‌گذاری در بیت کوین

برای ورود به دنیای سرمایه‌گذاری در بیت کوین راه‌های مختلفی وجود دارد:

• خرید مستقیم بیت کوین از طریق صرافی‌های معتبر
• نگهداری بلندمدت (HODL) به عنوان هولدر ارز دیجیتال برای حفظ سرمایه در برابر تورم
• معامله‌گری روزانه (Trading) در بازارهای نوسانی
• استفاده از پلتفرم‌های وام‌دهی ارز دیجیتال برای کسب سود

سرمایه‌گذاری در بیت کوین نیازمند دانش، تحقیق و تحلیل بازار است.

مهم‌ترین ویژگی‌های بیت کوین

سیستم مالی سنتی سه مشکل بزرگ دارد: تورم، تمرکزگرایی و اعتماد. بیت کوین هیچ‌یک از این سه مشکل را ندارد. ویژگی‌های منحصربه‌فرد بیت کوین که به‌شکل مستقیم در در کدهای آن برنامه‌ریزی شده‌اند، آن را ضدتورمی، غیرمتمرکز و بی‌نیاز از اعتماد می‌کنند. برخی از این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

عرضه محدود و ضدتورمی

همه ارزهای فیات از دلار گرفته تا ریال، تورمی هستند و دلیل اصلی آن، توانایی دولت‌ها برای چاپ بی‌رویه پول است. تورم باعث می‌شود قدرت خرید مردم در طول زمان کاهش یابد. برای مثال، اگر شما ۵ سال پیش با ۳۰٬۰۰۰ تومان ۶ عدد تخم‌مرغ می‌خریدید، امروز با همان ۳۰٬۰۰۰ تومان یک عدد تخم‌مرغ بیشتر نمی‌توانید بخرید. این موضوع نشان می‌دهد که پس‌اندازکردن پول فیات چه اشتباه بزرگی است.

در مقابل، بیت کوین دارای عرضه کل محدود به ۲۱ میلیون واحد است. این یعنی هرگز دستخوش تورم نمی‌شود. بعد از استخراج آخرین بیت کوین که احتمالاً در سال ۲۱۴۰ رخ می‌دهد، حتی یک واحد بیت کوین بیشتر ایجاد نخواهد شد. اما بیت کوین چگونه سقف عرضه خود را محدود نگه داشته است؟

پدیده هاوینگ

پروتکل بیت کوین طوری طراحی شده است که پس از هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک که تقریباً چهار سال طول می‌کشد، تولید بیت کوین‌های جدید یا همان پاداش بلاک به نصف کاهش یابد. این پدیده را هاوینگ (Halving) می‌نامند. در ابتدا با هر بلاک جدید، ۵۰ بیت کوین تولید می‌شد. بعد از هاوینگ اول، این تعداد به ۲۵ واحد کاهش یافت و از آن به بعد، با هر هاوینگ به‌ترتیب تعداد آن به ۱۲٫۵ واحد، ۶٫۲۵ واحد و ۳٫۱۲۵ واحد بیت کوین رسید. هاوینگ چهارم از سال ۲۰۲۴ آغاز شده و تا سال ۲۰۲۸ ادامه خواهد داشت.

چنین برنامه‌ریزی دقیقی، باعث کند شدن عرضه بیت کوین به‌شکل دوره‌ای می‌شود و تضمین می‌کند که این ارز دیجیتال همواره کمیاب بماند. به همین دلیل است که آن را طلای دیجیتال می‌نامند و تردیدی نیست که مانند طلا در بلندمدت ارزش خود را حفظ خواهد کرد.

نکته: بعد از استخراج آخرین بیت کوین، ماینرها فقط از محل کارمزدها درآمد خواهند داشت.

غیرمتمرکز بودن

در سیستم‌های سنتی، قدرت در دست عده‌ای خاص متمرکز است. این تمرکزگرایی سیستم‌ها را دربرابر دستکاری، فساد و خطاهای انسانی آسیب‌پذیر می‌کند.

بیت کوین از ابتدا طوری طراحی شده است که غیرمتمرکز (Decentralized) باشد. این بدان معناست که هیچ شرکت، دولت یا نهاد مرکزی‌ای نمی‌تواند آن را کنترل کند. هزاران رایانه یا نود (Node) در سراسر جهان بلاکچین را درحال‌اجرا نگه می‌دارند و عملیات مربوط به اعتبارسنجی تراکنش‌ها، ساخت بلاک‌ها و ایجاد بیت کوین‌های جدید را انجام می‌دهند. ازآنجاکه هرکسی با یک رایانه متصل به اینترنت می‌تواند در این شبکه مشارکت کند، هیچ شخصی نمی‌تواند برای تغییر قوانین، مسدودکردن حساب کاربران و ازکارانداختن شبکه تصمیم بگیرد.

بی‌نیاز به اعتماد

در سیستم مالی فعلی، شما برای ارسال و دریافت پول باید به یک واسطه مانند بانک اعتماد کنید. درواقع، با اینکه پول در حساب شماست، کنترل آن دراختیار بانک است. برای بسیاری از افراد، این ویژگی نه‌تنها بد نیست، بلکه مایه آسودگی خاطر نیز هست؛ چرا که می‌دانند اگر اشتباهی در تراکنش رخ دهد، نهادی برای پاسخگویی و پیگیری وجود دارد.

در مقابل، برخی افراد هستند که این نیاز به اعتماد را به‌منزله کنترل همه‌جانبه واسطه‌ها بر دارایی‌هایشان تلقی می‌کنند. آن‌ها می‌گویند بانک هر زمان که بخواهد می‌تواند حساب‌ها را مسدود کند یا جلوی انتقال پول به کسی را بگیرد.

در بیت کوین از این خبرها نیست! مدل پرداخت بدون نیاز به اعتماد بیت کوین، از امضاهای کریپتوگرافیک برای تأیید تراکنش‌ها استفاده می‌کند. برای هرکسی که بخواهید بیت کوین ارسال کنید، باید تراکنش را با کلید خصوصی خود امضا کنید و کافی است شبکه امضا را تأیید کند. هیچ‌کس نمی‌تواند جلوی این تراکنش را بگیرد.

شفاف اما خصوصی

این یک پارادوکس جذاب درباره بیت کوین است. بسیاری می‌پرسند اگر بیت کوین شفاف است، چطور می‌تواند هم ناشناس باشد و هم حریم خصوصی را حفظ کند؟

گره کور ماجرا، دیدگاه نادرست افراد درباره ناشناس‌بودن (Anonymous) بیت کوین است. بیت کوین به هیچ وجه ناشناس نیست؛ بلکه شبه‌ناشناس (Pseudonymous) است. هرکسی می‌تواند تمام تراکنش‌های تاریخ شبکه بیت کوین را در دفتر کل عمومی آن ببیند؛ اما هیچ‌کس نمی‌داند تراکنش‌ها متعلق به کیست. وقتی تراکنشی انجام می‌دهید، هویت شما نه با نام و نام‌خانوادگی، بلکه با نام مستعار دیجیتال شما که همان آدرس کیف پول شماست ثبت می‌شود. آدرس‌ها رشته‌ای از حروف و اعداد بی‌معنا هستند.

چه کسی بیت کوین را کنترل می‌کند؟

بیت کوین موجودیت مرکزی‌ ندارد. درواقع، شبکه‌ای از کامپیوترها در سرتاسر جهان است که همه آن‌ها نرم‌افزار بیت کوین را اجرا می‌کنند و نسخه‌ای از بلاک چین آن را دارند.

برخی از کامپیوترها فقط نگه‌دارنده نسخه‌ای از بلاک چین هستند و برخی دیگر استخراج بیت کوین را هم انجام می‌دهند.

همه تصمیمات مربوط به قوانین و قابلیت‌ها و کدهای نرم‌افزار بیت کوین را جامعه ماینرها می‌گیرد. همه می‌توانند تغییرات پیشنهادی خود را برای بیت کوین در قالب استانداردهای مشخص ارائه کنند. این پیشنهادها اگر حمایت کافی جلب کنند، در میان ماینرها به رأی گذاشته و در‌صورت تصویب در بیت کوین اعمال می‌شوند.

آیا می‌توان بیت کوین را هک کرد؟

ازلحاظ نظری امکان هک بیت کوین وجود دارد؛ اما این کار به چنان سرمایه هنگفت و کامپیوترهای قدرتمندی نیاز دارد که عملاً هک بیت کوین را غیرممکن یا غیرسودآور می‌کند. همچنین، ممکن است نقص‌هایی در کد بیت کوین وجود داشته باشد که کسی با سوءاستفاده از آن بتواند آسیبی به شبکه بزند یا برای خود بیت کوین تولید کند؛ اما چون بیت کوین غیرمتمرکز و منبع‌باز است و هزاران توسعه‌دهنده روی آن کار می‌کنند، امکان چنین اتفاقی عملاً صفر است.

روش به‌دست آوردن بیت کوین چیست؟

بیت کوین را از روش‌های مختلفی می‌توان به‌دست آورد. استخراج اصلی‌ترین روش برای کسب بیت کوین است که در آن مستقیماً با خودِ شبکه بیت کوین در تعامل هستید. درعین‌حال، می‌توانید بیت کوین را بخرید یا در ازای فروش چیزی بیت کوین بگیرید. در‌ادامه، این روش‌ها را بررسی می‌کنیم.

استخراج بیت کوین چیست؟

استخراج بیت کوین فرایندی است که در آن، افراد قدرت محاسباتی کامپیوتر یا دستگاه استخراج (ASIC) خود، یعنی ظرفیت سی‌پی‌یو را دراختیار شبکه می‌گذارند و در ازای آن از شبکه پاداش می‌گیرند. روش استخراج بیت کوین بدین‌صورت است که استخراج‌کننده یا ماینر دستگاه خود را به شبکه بیت کوین وصل می‌کند. کار این دستگاه آن است عددی را پیدا کند که شبکه بیت کوین برای یک بلاک تعیین کرده است،. هر ماینری که زودتر این عدد را پیدا کند، پاداش بلاک را از‌آنِ خود می‌کند.

هزاران یا حتی میلیون‌ها کامپیوتر و دستگاه به شبکه بیت کوین متصل هستند و کسی بیشترین بخت را برای برنده‌شدن در این مسابقه دارد که دستگاهش قدرت محاسباتی بیشتری داشته باشد. برخی از کاربران برای افزایش بخت خود قدرت محاسباتی‌شان را باهم ترکیب می‌کنند؛ یعنی مجموعه‌ای را تشکیل می‌دهند که به آن استخر استخراج می‌گویند.

هزاران دستگاهی که باهم به استخر استخراج متصل شده‌اند، در‌کنار یکدیگر یک واحد ماینینگ را تشکیل می‌دهند و بخت بسیار بیشتری دارند. وقتی این استخر موفق می‌شود بلاک استخراج کند، پاداش آن را در میان همه اعضای خود به نسبت قدرت محاسباتی‌شان تقسیم می‌کند.

برخی نیز که به سرمایه زیادی دسترسی دارند یا توانسته‌اند سرمایه جذب کنند، مزرعه استخراج ایجاد می‌کنند تا قدرت محاسباتی بسیاری زیادی تولید کنند. مزرعه استخراج درواقع مجموعه‌ای از هزاران دستگاه استخراج قدرتمند است.

معامله با بیت کوین

یکی از راه‌های ساده‌ به‌دست‌آوردن بیت کوین، پذیرش آن به‌عنوان روش پرداخت است. به‌عنوان‌ مثال، اگر می‌خواهید کالایی را بفروشید، آن را در ازای بیت کوین بفروشید؛ یعنی کالا را به مشتری بدهید و مشتری در ازای آن بیت کوین بپردازد.

خرید بیت کوین

علاوه‌بر روش‌های گفته‌شده، برای خرید بیت کوین و نگهداری آن می‌توانید از پول‌های رایج مثل ریال یا دلار یا یورو استفاده کنید. در ابتدا، بیت کوین در تالارهای گفت‌وگو و فوروم‌ها معامله می‌شد؛ اما امروزه صرافی‌های بسیاری در سرتاسر دنیا وجود دارد که امکان ترید بیت کوین به دلار و ارزهای دیجیتال را فراهم کرده‌اند.

در این صرافی‌ها، می‌توانید پول را مستقیم از کارت بانکی خود به حساب صرافی انتقال دهید و در ازای آن بیت کوین بخرید. فقط این کار را حتماً در صرافی‌های معتبر انجام دهید. همچنین پس‌ از خرید بیت کوین‌، آن را به کیف پول خود انتقال دهید و نگذارید در حساب صرافی باقی بماند. یادتان باشد بهترین جا برای نگه‌داری بیت کوین کیف پول خودتان است.

آیا می‌توان با بیت کوین چیزی خرید؟

درحال‌حاضر، هزاران فروشگاه آنلاین و فیزیکی بیت کوین را به‌عنوان روش پرداخت پذیرفته‌اند و خدمات و کالای خود را در ازای بیت کوین ارائه می‌کنند. مردم می‌توانند خریدهای خود را از این فروشگاه‌ها با بیت کوین انجام دهند.

یکی از مشکلات این مسیر به کارمزد تراکنش‌های بیت کوین مربوط بود که در خریدهای کوچک مشکل‌زا می‌شد. کارمزد انتقال در بیت کوین به‌گونه‌ای است که گاهی وقت‌ها از قیمت خودِ کالاها هم بیشتر می‌شود. این مسئله با راه‌اندازی شبکه لایتنینگ (Lightning Network) حل شد و اکنون کوچک‌ترین پرداخت‌ها هم با بیت کوین امکان‌پذیر است.

چطور بیت کوین بخریم؟

بهترین روش برای خرید بیت کوین مراجعه به پلتفرم‌های معتبر داخلی است. به‌عنوان مثال، کاربران ایرانی می‌توانند با استفاده از خدمات صرافی کیف پول من و با یکی از دو روش زیر بیت کوین بخرند:

خرید و فروش بیت کوین با ریال و کارت بانکی از وب‌سایت‌های ایرانی

برای خریدوفروش بیت کوین در صرافی‌های ایرانی معتبر، می‌توانید از قابلیت جدید ارزدیجیتال استفاده و بهترین نرخ مبادله بیت کوین را پیدا کنید.

خرید تتر یا استیبل کوینی دیگر از وب‌سایت‌های ایرانی و تبدیل آن به بیت کوین در صرافی‌های خارجی

برای خرید بیت کوین در ایران، می‌توانید با جست‌وجوی عبارت «خرید بیت کوین» در گوگل آن دسته از صرافی‌های ایرانی را پیدا کنید که با ریال و کارت بانکی بیت کوین می‌فروشند. پس از ثبت‌نام در این وب‌سایت‌ها، می‌توانید مستقیماً با کارت بانکی خود بیت کوین بخرید.

خرید و فروش بیت کوین از صراف

گاهی وقت‌ها هم کاربران ممکن است به‌دلیل نقدینگی اندک صرافی‌های داخلی یا هزینه تمام‌شده زیاد، ترجیح بدهند که از روش دوم استفاده کنند. در این صورت، کاربران می‌توانند از وب‌سایت‌های داخلی تتر یا استیبل کوینی دیگر بخرند و سپس آن را در صرافی‌های خارجی مانند کوکوین به بیت کوین تبدیل کنند. برای فروش نیز می‌توان بهترین قیمت بیت کوین در صف فروش را انتخاب کرد و به آن حساب فروخت.